Mijmermomenten/Cursiefjes

Heldenstad Surabaya

/ Patrick Wouters - Senang producties / Een reactie plaatsen

De stad
waar mijn ouders
elkaar voor het eerst zagen.
Oudjaarsdag.
31 december 1956.

Een ontmoeting
tussen oud en nieuw,
tussen aftellen en beginnen,
zonder te weten
wat zou volgen.

Surabaya.
Heldenstad.

Waar vrijheid niet werd gevierd
maar zwaar bevochten,
straat voor straat,
lichaam tegen lichaam.

De geschiedenis ligt hier
niet alleen in musea
maar in het stof,
in muren die niet vergeten,
ook al lopen mensen eraan voorbij.

Want het leven
— hier, zoals overal in de archipel —
is gericht op vandaag.
Niet op gisteren.
Niet op morgen.

Maar op eten, werken, doorgaan.
Overleven is een werkwoord.

Surabaya, 2025.

Ik flaneer
over Jalan Tunjungan.

Jeugd, gezinnen,
lichamen dicht bij elkaar.
Ze poseren gedwee,
alsof de stad even stil moet staan.

Instagram.
TikTok.
De tijd vastgehouden
in handen en schermen.

En ik?

Ik laat me rijden
in een Bluebird,
doorkruis een stad
die ik altijd heb liefgehad
zonder haar ooit volledig te kennen.

Oud en nieuw wisselen elkaar af.
Het jaar kantelt.

En ergens,
tussen toen en nu,
tussen herinnering en beweging,
zit ik op de achterbank,
kijk vooruit,
terwijl alles
met me meereist.

Uit: Ik was daar nog even
Mijmermomenten – Patrick Wouters

Erfstuk

/ Patrick Wouters - Senang producties / 2 reacties

In een bewaardoosje van Dior
rust een dasspeld van Yogya zilver.
Van mijn grootvader,
via mijn moeder,
in mijn handen gekomen.

Wie hem ooit schonk
is vergeten.
De mystiek bleef,
onzichtbaar maar aanwezig.

Mijn zoon, dan elf jaar,
vond het doosje in een la.
“Papa, mag ik dit
als jij dood bent?”
Ik knikte.
Maar vroeg hem
nog even te wachten.

Mijn dochters hebben al
boeken en platen geclaimd,
hun namen tussen pagina’s
en hoesjes verstopt.

Geen huis, geen aandelen,
geen oude sok met geld.
Wat blijft
zijn kleine dingen
die groot genoeg zijn
om door te geven.

Geschreven naar een mijnmermoment uit 2006

Bahasa Indonesia and English version in comments section.

Uit: Ik was daar nog even
Mijmermomenten – Patrick Wouters

Wat verdwenen is

/ Patrick Wouters - Senang producties / Een reactie plaatsen

In Blora,
waar stof en zon elkaar vinden
tussen teakbomen en verlaten wegen,
zag honderd jaar geleden
een kind het daglicht,
voorbestemd om de stem
van velen te worden.

Pramoedya Ananta Toer schreef
over wat voorbij leek,
maar niet verdween.
Over de onschuld van land en volk.
Over liefde en verlies
in tijden van onrust.

In datzelfde Blora
werd mijn moeder geboren,
op een augustusdag
die later een dag van herdenking zou blijken.
Haar eerste adem,
zijn eerste woorden —
twee lijnen die elkaar nooit raakten,
maar toch verwant zijn
in de aarde van verhalen.

Wat verdwenen is,
blijft.
In boeken,
in stemmen,
in de schaduw van bomen
op de grond
waar hun verhalen ontsprongen
in de aarde der mensen.

Ode aan Pramoedya Ananta Toer (1925-2006), aan mijn lieve moeder Marijke Wouters-Pernet (1939), aan #Blora en #Indonesia.
Bahasa Indonesia version under the photo’s.

Uit: Ik was daar nog even
Mijmermomenten – Patrick Wouters

Blora, Indonesia.
Photo Pramoedya Ananta Toer by
Marco van Bolhuis (Amsterdam, juni 1999).
My mother (Marijke Wouters-Pernet), born
in Blora, August 15, 1939.
Photo made in Cepu.

Apa yang Hilang

Di Blora,
di mana debu dan matahari bertemu
di antara pohon jati dan jalan sunyi,
seratus tahun yang lalu
seorang anak melihat cahaya hari,
ditakdirkan menjadi
suara banyak orang.

Pramoedya Ananta Toer menulis
tentang yang seakan pergi,
namun tak pernah lenyap.
Tentang kepolosan tanah dan rakyat.
Tentang cinta dan kehilangan
di masa penuh gelisah.

Di Blora yang sama
ibuku dilahirkan,
pada suatu hari Agustus
yang kelak menjadi hari peringatan.
Napas pertamanya,
kata-katanya yang pertama —
dua garis yang tak pernah bersinggungan,
namun tetap terhubung
dalam tanah kisah-kisah.

Apa yang hilang
tetap ada.
Dalam buku,
dalam suara,
dalam bayangan pepohonan
di atas tanah
tempat kisah mereka lahir
dalam bumi manusia.


Epiloog – of begin

/ Patrick Wouters - Senang producties / 1 reactie

Twee jaar lang leerde ik mijn eigen lijf opnieuw lezen.
Niet met woorden alleen,
maar met adem, aanraking, stilte.
Haptotherapie als zachte gids,
waar mijn binnenwereld zich toonde
in spanning, in trilling, in onverwachte tranen.

Rapé brandde een poort in mijn neus,
Chocobliss opende ramen naar andere werelden.
Beide lieten mij zien wat ik allang wist:
dat voelen mijn kompas is,
en dat ik mijzelf niet langer hoef te ontlopen.

Nu sta ik hier,
niet aan het einde,
maar aan de rand van een nieuw begin.
Met een schaduw die niet meer achterblijft,
maar me begeleidt.
Met een nabijheid die ik durf toe te laten.

En diep van binnen hoor ik het fluisteren:
I only just begun.

Uit: Ik was daar nog even
Mijmermomenten – Patrick Wouters

Digitale afbeeldingen: kunst gegenereerd met AI.
Concept & samenstelling: Patrick Wouters.

Vrij, en nog altijd onderweg

/ Patrick Wouters - Senang producties / Een reactie plaatsen

17 augustus

Van een vlag in Jakarta
naar een reis die voortduurt.
Merdeka werd geroepen,
en vraagt ook nu om ons.

Vrij, en nog altijd onderweg

Op 17 augustus 1945
klonk in Jakarta de roep om merdeka.
Een vlag werd gehesen,
en Soekarno sprak woorden
die de lucht deden trillen.

Onafhankelijkheid is geen moment,
het is een reis.
Van koloniaal verleden
naar zelfgekozen toekomst.

Tachtig jaar later
vier ik mee,
met respect voor hen
die de weg baanden,
die vochten, onderhandelden,
die droomden.

Vrijheid is feest,
maar ook verantwoordelijkheid.
Om te zien wat nog niet vrij is.
Om te luisteren naar verhalen
die nog niet zijn verteld.

Van Sabang tot Merauke,
van kampong tot stad.

Onafhankelijkheid is een belofte,
voor een land,
voor een mens,
om steeds weer levend te houden.

Uit: Ik was daar nog even
Mijmermomenten – Patrick Wouters

Dit mijmermoment is onderdeel van een drieluik:
DRIELUIK
15 augustus
Stille getuigenis
16 augustus
Nooit meer is nu
17 augustus
Vrij, en nog altijd onderweg

Nooit meer is nu

/ Patrick Wouters - Senang producties / Een reactie plaatsen

16 augustus

Van Jakarta tot Gaza,
van oude wonden naar nieuwe littekens.
De ene pijn ontkent de andere niet.
Herdenken is kiezen voor menselijkheid.

Nooit meer is nu

We staan stil.
Bij namen,
bij data,
bij verhalen die ons zijn toevertrouwd.

We buigen voor het verleden,
maar sluiten onze ogen niet voor het heden.

Kolonialisme laat lange schaduwen na.
De ene pijn hoeft de andere niet te overschaduwen.
Erkennen is ruimte maken voor iedereen
die verlies kent,
die onrecht draagt.

Van de Molukken tot West-Papua,
van Jakarta tot Gaza.

Herdenken is niet alleen terugzien,
het is kiezen voor menselijkheid,
hier,
nu.

Uit: Ik was daar nog even
Mijmermomenten – Patrick Wouters

Dit mijmermoment is onderdeel van een drieluik:
DRIELUIK
15 augustus
Stille getuigenis
16 augustus
Nooit meer is nu
17 augustus
Vrij, en nog altijd onderweg

Stille getuigenis

/ Patrick Wouters - Senang producties / 1 reactie

15 augustus

Van gedroogde kersenbloesem in een verweerd kleinood
naar bloemen bij het Indisch Monument.
Eén familie, één verhaal,
deel van een groter verleden.

Stille getuigenis

In mijn handen ligt een klein, verweerd boekje.
De kaft is zacht geworden van het dragen,
de bladzijden broos van de jaren en de reizen
die het tegen wil en dank heeft gemaakt.

Op 12 december 1941 kreeg mijn opa het,
op de dag van de mobilisatie in Nederlands-Indië.
Hij was landstormersoldaat bij het KNIL
en droeg het Nieuwe Testament altijd bij zich.
Bij de capitulatie.
In het kamp: de scheepswerf Harima, nabij Osaka.

Hij las, onderstreepte, schreef namen en data
alsof het boekje niet alleen een testament van geloof,
maar ook een stille kroniek van zijn dagen werd.
Zelfs gedroogde bloesems van de Japanse kers
vond ik er tussen,
als herinneringen die niet verwelken konden.

Achterin,
in klein handschrift,
de naam en verjaardag van zijn oudste zoon.
Mijn vader.
Ik zie hem daar zitten,
met dat potlood,
op een dag dat het thuisfront verder weg leek dan ooit.

Hij kwam nooit terug.
In 1944 stierf hij in het kamp.
Pas in 1993 ontdekte ik dat zijn urn was bijgezet in het colombarium van Ereveld Menteng Pulo in Jakarta.
Toen kregen de contouren van zijn verhaal langzaam kleur,
via kampgenoten die vertelden wat er was gebeurd.

Dit boekje,
het enige naast een handvol foto’s
dat we van hem hebben,
ging van mijn opa
naar mijn oma,
naar mijn vader,
en toen naar mij.
Op een dag zal ik het aan mijn zoon Julian geven.

Op 15 augustus sta ik stil.
Niet in stilte alleen,
maar schrijvend.
Over de oorlog die mijn Indische ouders en grootouders overleefden.
Over de Japanse bezetting.
De bersiaptijd.
De onafhankelijkheidsoorlog.
Over het geweld van beide kanten.
Over het kolonialisme,
met zijn zwarte bladzijden die niet minder zwart worden door ze te verzwijgen.

Ik schrijf omdat herdenken méér is
dan een terugblik.
Het is een dialoog met het verleden,
met alle stemmen die daarin klinken.

Uit: Ik was daar nog even
Mijmermomenten – Patrick Wouters

Gevangene 184

Dit mijmermoment is onderdeel van een drieluik:
DRIELUIK
15 augustus
Stille getuigenis
16 augustus
Nooit meer is nu
17 augustus
Vrij, en nog altijd onderweg