Heldenstad Surabaya

De stad
waar mijn ouders
elkaar voor het eerst zagen.
Oudjaarsdag.
31 december 1956.

Een ontmoeting
tussen oud en nieuw,
tussen aftellen en beginnen,
zonder te weten
wat zou volgen.

Surabaya.
Heldenstad.

Waar vrijheid niet werd gevierd
maar zwaar bevochten,
straat voor straat,
lichaam tegen lichaam.

De geschiedenis ligt hier
niet alleen in musea
maar in het stof,
in muren die niet vergeten,
ook al lopen mensen eraan voorbij.

Want het leven
— hier, zoals overal in de archipel —
is gericht op vandaag.
Niet op gisteren.
Niet op morgen.

Maar op eten, werken, doorgaan.
Overleven is een werkwoord.

Surabaya, 2025.

Ik flaneer
over Jalan Tunjungan.

Jeugd, gezinnen,
lichamen dicht bij elkaar.
Ze poseren gedwee,
alsof de stad even stil moet staan.

Instagram.
TikTok.
De tijd vastgehouden
in handen en schermen.

En ik?

Ik laat me rijden
in een Bluebird,
doorkruis een stad
die ik altijd heb liefgehad
zonder haar ooit volledig te kennen.

Oud en nieuw wisselen elkaar af.
Het jaar kantelt.

En ergens,
tussen toen en nu,
tussen herinnering en beweging,
zit ik op de achterbank,
kijk vooruit,
terwijl alles
met me meereist.

Uit: Ik was daar nog even
Mijmermomenten – Patrick Wouters

Wat verdwenen is

In Blora,
waar stof en zon elkaar vinden
tussen teakbomen en verlaten wegen,
zag honderd jaar geleden
een kind het daglicht,
voorbestemd om de stem
van velen te worden.

Pramoedya Ananta Toer schreef
over wat voorbij leek,
maar niet verdween.
Over de onschuld van land en volk.
Over liefde en verlies
in tijden van onrust.

In datzelfde Blora
werd mijn moeder geboren,
op een augustusdag
die later een dag van herdenking zou blijken.
Haar eerste adem,
zijn eerste woorden —
twee lijnen die elkaar nooit raakten,
maar toch verwant zijn
in de aarde van verhalen.

Wat verdwenen is,
blijft.
In boeken,
in stemmen,
in de schaduw van bomen
op de grond
waar hun verhalen ontsprongen
in de aarde der mensen.

Ode aan Pramoedya Ananta Toer (1925-2006), aan mijn lieve moeder Marijke Wouters-Pernet (1939), aan #Blora en #Indonesia.
Bahasa Indonesia version under the photo’s.

Uit: Ik was daar nog even
Mijmermomenten – Patrick Wouters

Blora, Indonesia.
Photo Pramoedya Ananta Toer by
Marco van Bolhuis (Amsterdam, juni 1999).
My mother (Marijke Wouters-Pernet), born
in Blora, August 15, 1939.
Photo made in Cepu.

Apa yang Hilang

Di Blora,
di mana debu dan matahari bertemu
di antara pohon jati dan jalan sunyi,
seratus tahun yang lalu
seorang anak melihat cahaya hari,
ditakdirkan menjadi
suara banyak orang.

Pramoedya Ananta Toer menulis
tentang yang seakan pergi,
namun tak pernah lenyap.
Tentang kepolosan tanah dan rakyat.
Tentang cinta dan kehilangan
di masa penuh gelisah.

Di Blora yang sama
ibuku dilahirkan,
pada suatu hari Agustus
yang kelak menjadi hari peringatan.
Napas pertamanya,
kata-katanya yang pertama —
dua garis yang tak pernah bersinggungan,
namun tetap terhubung
dalam tanah kisah-kisah.

Apa yang hilang
tetap ada.
Dalam buku,
dalam suara,
dalam bayangan pepohonan
di atas tanah
tempat kisah mereka lahir
dalam bumi manusia.