Nieuw: column over mijn Indische achtergrond, die ik onlangs schreef voor het Door blauwe ogen blog van schrijfster/blogger Sabina de Rozario.
Indisch
Indische tantes
Ter gelegenheid van de onthulling van de Indische tantes op 5 oktober 2013, mijn blog uit mei 2004.
Yvonne Keuls heeft ze vereeuwigd in Indische tantes. Met haar onvergetelijke verhalen heeft zij vastgelegd wat bijna verdwenen is: de eerste generatie Indische Nederlanders die geruisloos is opgegaan in de Nederlandse samenleving. Ik kom ze nog wel eens tegen, die Indische tantes. Met name in de Haagse trams. Ik herken ze meteen. Ik hoef ze niet te zien. Ik hoor ze:
“Dat weer hier: om gek van te worden. Dan weer fris, dan weer warm. En als warm: pliket (plakkerig). Bosèn. In Malang was het goed. Warm, maar koel.”
De camera’s in lijn 2 registreren twee (voor deze tijd van het jaar) veel te dik aangeklede Indische dames. Oud, breekbaar en onafgebroken aan de praat.
“Je weet ik heb 8 kleinkinderen en 3 achterkleinkinderen. Belt mijn kleindochter op. Je kèn wel, die van Maureen. Oma, Jeffrey heeft een VMBO-advies gekregen. Ik sèg, ken niet. Jeffrey is een VWO kind. Hoe toch deze? Ik er naar toe. Gisteravond. Met Jeffrey gepraat. Op zijn kamer. Jagallag. TV aan. Computer aan. Muziek hard. Mobiele telefoon. Als wijlen mijn man nog leefde …Dat seg ik hem. Als mijn man nog leefde zou hij dit verbieden. Ken niet. Ajo, zo kan je niet leren. Je bent een VWO-kind, hoor je me. Wat doe je ons aan? Hij sèg: omi, omi, het is mijn leven ja. En hij is pas dertien. Soedah, hij is onvoordelig geboren, daarom nu pas naar de brugklas…
Wat neem jij? … hun Tahoe Telor is goed. Beter dan bij Dewi.” Ik hoef niet te raden waarin het onderwerp is veranderd: Indische mensen praten (nog) altijd over eten en lijn 2 stopt bij winkelcentrum Leidsenhage. Toko Menuet is vandaag het eindstation.
Den Haag, 29 mei 2004
SOEMBAWASTRAAT – JALAN SUMBAWA
Beste Herman,
Ik ben nog lang niet klaar met Surabaya.
Ken je de Gubengwijk in Surabaya?
De Goebengwijk bestaat nog steeds. In de bersiaptijd werden hier opvangkampen voor vrouwen en kinderen gesitueerd.
Na deze chaotische tijd vond mijn oma met haar tweede echtgenoot een woning aan de Soemabawastraat. Het huis staat er nog steeds. Het huisnummer is gewijzigd en langs alle kanten van het huis zijn ruimtes bijgebouwd. Ook de tuin is bij het huis getrokken.
De huidige bewoner vond het helemaal niets dat ik foto’s van mijn oma’s huis maakte. Toen hij deze foto zag beweerde hij bij hoog en bij laag dat dit toch echt niet zijn huis was. Dus wat voor nut had foto’s maken? Ik wist wel beter en ik fotografeerde zo goed en zo kwaad als het kon het huis waar mijn oma nieuw geluk vond. Maar waar zij en haar gezin uiteindelijk ook werd uitgezet. Jaren ná de revolutietijd.
Het zou nog tot 1961 duren eer mijn oma en haar gezin naar Nederland mocht komen. Tegen haar wil was het gezin een spijtoptantendossier geworden. De werkelijkheid lag genuanceerder. Mijn vader die al in 1958 naar Nederland kwam, mobiliseerde de publieke opinie. De Telegraaf schonk aandacht aan hun dossier. En mede daardoor en druk vanuit de Tweede Kamer kon zijn familie veilig naar Nederland worden overgebracht.
Welke nationaliteit je ook bezat, als Indo of Nederlander werd je eind jaren vijftig het leven knap zuur gemaakt in Indonesië.
Nu word je als nazaat met open armen opvangen door behulpzame mensen die je graag helpen bij het zoeken naar sporen uit het verleden. Behalve deze nukkige man die me van alles toeroept als ik de straat van mijn oma uitloop.
Groet, Patrick
On with the show
De Grote Surabaya Show die Herman Keppy en ik brachten op de Tong Tong Fair & Festival zit erop. Maar the show goes on op Facebook
. Blijf ons volgen.
Bedankt voor jullie belangstelling en support.
Eppo Doeve expositie in het Persmuseum
6-6-1964: The Beatles (met drummer Jimmie Nicol; Ringo Starr was ziek) in Blokker (West-Friesland). Linksboven tekenaar Eppo Doeve (Bandoeng, 1907 – Amsterdam, 1981).
“Elseviertekenaar Eppo Doeve beeldde zo het gebeuren in Blokker af”.
Foto en illustratie uit mijn privéverzameling.
Lees verder op: http://www.eppodoeve.nl/
“Eppo Doeve was een van de bekendste en meest geliefde Nederlandse tekenaars. Zijn bekendheid had hij te danken aan de door hem ontworpen bankbiljetten, zijn optredens op televisie en het werk voor de Avrobode en Elseviers Weekblad. Hij beheerste elke vorm van grafische kunst, zonder een formele opleiding te hebben gehad. Reclames, toneeldecors, boekillustraties, schilderijen; Doeve maakte het allemaal. ‘Hij kon alles wat hij wilde, en wilde alles wat hij kon,’ zei Alexander Pola over zijn collega. Gezien Doeves reusachtige oeuvre lijkt daar geen woord van gelogen.”
(Fragment uit zijn biografie op de website).
CRISIS IN HET PERSMUSEUM
Een tentoonstelling van spotprenten over de Nederlandse economie van duivelskunstenaar Eppo Doeve. De prenten geven een historische kijk op actuele discussies over de hypotheekrenteaftrek, btw-verhoging en werkloosheid.
Crisis in het Persmuseum is te zien van 28 maart t/m 1 september 2013 in het Persmuseum in Amsterdam.
Surabaya here I come
Monuments of Surabaya.
Beste Herman, ik zou je nog schrijven over mijn eerste kennismaking met Surabaya. Gelukkig heb ik mijn aantekeningen van toen bewaard. Tijdens De Grote Surabaya Show zal ik stilstaan bij de betekenis van deze stad voor mijn familie in tijden van oorlog, bersiap en de jaren erna.
De busreis van Yogyakarta naar Surabaya duurt maar liefst tien uur. Een pittige busrit, maar ik geniet van de route door Oost Java, rijdend langs voor mij belangrijke plaatsen: Ngawi, Cepu, Jombang, Mojokerto (mijn vaders geboorteplaats), Sidoardjo en eindstation Surabaya.
In het Turtle Guesthouse, waar ‘tante’ Lieke Radjamin de scepter zwaait, krijgen we een warm onthaal. Ze blijkt een kennis van mijn moeder te zijn. Herkent zichzelf op een foto van een jaren vijftig fuif die ik bij me heb. Het zal niet de eerste toevallige ontmoeting zijn tijdens deze vakantie.
Tante Lieke (haar schoonvader was de eerste republikeinse burgemeester van Surabaya) helpt me bij de ‘sentimental roadtrip’, welke ik meteen de volgende dag wil maken.
Auwi, de becakrijder van de hoek, rijdt ons rond. Ze schrijft voor hem de straatnamen op die ik graag bezoeken wil. Hij glimlacht en vraagt zich af wat deze belanda’s te zoeken hebben in de Jalan Sumbawa, Jalan Mawar, Genteng Kali, Embong Malang en Jalan Genteng Besar. Auwi draagt een dikke trui en handschoenen en bestuurt de becak of zijn leven ervan afhangt.
Overweldigd door de hitte en het drukke verkeer, zitten we op uitlaatgashoogte in de becak. De trip wil niet echt vlotten, maar Auwi baant zich kranig een weg door deze chaos. Ik schaam me dat we hem dit aandoen. Tante Lieke bezwoer me echter dat het voor Auwi geen probleem is, maar toch zit ik niet op mijn gemak in de becak.
Ik heb me knap verkeken op de plattegrond, de afstanden en het feit dat de herinneringen van een ander, hoe dierbaar ook, niet de mijne zijn. Toch doet het me goed als we weer een spoor uit het verleden terugvinden.
De volgende dag verkennen we de stad met vrienden uit Bandung. De rit per taxi verloopt voorspoedig. In korte tijd vinden we scholen, huizen en andere herkenningspunten terug. Drie nachten Surabaya worden er uiteindelijk zes. Dagelijks rijden we door Surabaya. Ik herken straten, gebouwen en bruggen. Langzamerhand raak ik meer vertrouwd met de stad. Mijn band met Indonesië was vooral in deze stad voelbaar: mijn ouders hebben elkaar in Surabaya ontmoet.
Vaak zei ik tegen mijzelf, dat we hier zijn voor het Indonesië van nu. En dat het meegenomen is als we iets terugvinden uit het (familie)verleden. Ik ben meer dan tevreden met wat ik ‘terugvond’ in het land van mijn ouders. Mijn familie was ontroerd door de foto’s en films van deze rootsreis.
Patrick Wouters
Bron foto: City of Surabaya
In aanloop naar De Grote Surabaya Show, posten presentatoren Herman Keppy en Patrick Wouters teasers, anekdotes, foto’s en andere bijzonderheden. Blijf ze volgen op Facebook: https://www.facebook.com/DeGroteSurabayaShow
Surabaya 1993
Herman, mijn rootsreis naar Indonesië dateert alweer van 20 (!) jaar geleden. De tweede trip naar ‘het land achter de horizon’ (Mochtar Lubis) was in alle opzichten bijzonder. Het werd een soort van sentimental journey, maar dan met de herinneringen van een ander en een handvol familiefoto’s en verhalen.
Dagboekfragment, Surabaya, 8 oktober 1993
Mijn schoonvader heeft gevraagd of we een foto willen maken van de Mariniersgraven op het Ereveld Kembang Kuning. Het ereveld kan je alleen bereiken via de Christelijke begraafplaats. In een opwelling besluit ik eerst de registers van de Christelijke begraafplaats te raadplegen. Stel dat mijn overgrootmoeder hier begraven ligt. Vaag staat me iets bij dat mijn vaders oma in Surabaya haar rustplaats vond, maar waar?
De vriendelijke medewerkers van de begraafplaats zijn zeer behulpzaam. Binnen een mum van tijd vinden we de gegevens: M.J. Stok – De Boer (1889 – 1957). Ik ben blij verrast. Het graf van mijn overgrootmoeder is gauw gevonden. Het ziet er goed onderhouden uit. Alles wijst erop dat iemand de zorg van dit graf op zich heeft genomen. Ik maak foto’s voor haar kleinkinderen in Nederland. We worden daarbij omringd door veel nieuwsgierige mensen. Een Indonesisch jochie van pakweg tien jaar volgt ons de hele tijd met belangstelling. Nadat de foto’s op het Ereveld van Kembang Kuning zijn gemaakt en we aanstalten maken om weg te rijden komt hij op ons afgerend. Of we willen wachten want er is op de begraafplaats een familielid dat ons wil ontmoeten. Ik kijk verschrikt op. Welk familielid dan? In de verte komt een oudere vrouw aangelopen. Zij blijkt de weduwe te zijn van een jonger broertje van mijn oma die vandaag op de verjaardag van haar overleden man een bezoek aan zijn graf heeft gebracht. Als ik haar vertel wie ik ben omhelzen we elkaar. Voor ons beiden is deze ontmoeting een lot uit de loterij.
Patrick Wouters
In aanloop naar De Grote Surabaya Show, posten presentatoren Herman Keppy en Patrick Wouters teasers, anekdotes, foto’s en andere bijzonderheden. Blijf ze volgen op Facebook: https://www.facebook.com/DeGroteSurabayaShow
Patrick Wouters 