Hoe zou het verder zijn gegaan met de Indische tweeling Nina en Boy? Zijn hun dromen werkelijkheid geworden? Ik vroeg het me meteen af nadat ik de nieuwe roman van Marion Bloem in één adem uitlas. Waarin een klein boek groot kan zijn. De kleine krijger speelt zich af in Nederlands-Indië tussen 1936 en 1946 en schetst, gezien vanuit kinderogen, een beeld van de ingewikkelde (standen)samenleving die Nederlands-Indië toen was. Veel van wat Marion Bloem beschrijft herken ik uit de verhalen van mijn familie en de vele boeken die over de voormalige kolonie zijn verschenen. Treffend is de schrijfstijl. Geen enkel moment zou je hierin de hand van een volwassene vermoeden. Het is werkelijk of de tweeling zelf aan het woord is en het maakt dat je Nina en Boy wilt omhelzen. Kinderen tussen tien en twaalf jaar zullen ondanks de ingewikkelde historie ongetwijfeld vallen voor het wel en wee van de Indische tweeling. Het leven vóór de oorlog, de Japanse bezetting, de bersiaptijd en het verlies van dierbaren, het komt allemaal aan bod in De kleine krijger. De reactie en de gevoelens van de tweeling hierop zullen herkenbaar zijn voor jongens en meisjes uit groep 7 en 8 van de basisschool. De kleine krijger is een onderdeel van het multimediale lespakket Onvergetelijk Indië dat KIT Publishers, de uitgeverij van het Koninklijk Instituut voor de Tropen, ontwikkelde. Met dit lespakket wordt in één klap een hiaat in het onderwijsaanbod over Nederlands-Indië tijdens én na de Tweede Wereldoorlog gedicht.

Patrick Wouters _________________________________________________________________

Meer informatie? De kleine krijger is voor 5,95 Euro ook los verkrijgbaar bij de boekhandel (ISBN 90 6832 852 2) Op de website www.onvergetelijkindië.nl is meer te lezen over het lespakket. Op www.marionbloem.nl komt u alles te weten over het werk van Marion Bloem als schrijfster,filmmaker en beeldend kunstenaar.

“Net als alle mensen die op Java leefden werden wij om 5 uur in de ochtend vanzelf wakker. De hanen hadden dan al een, twee, driemaal gekraaid; de nacht was geëindigd! Het waren alleen de blanda’s die nog een uur over hun dromen bleven nadenken. Dan kwamen ook zij vanonder hun muskietennetten vandaan om de dag te beginnen.”

Met deze passage opent het fragment uit De maan op het water in de bloemlezing Oost-Indische Inkt. Met deze zin, niet de openingszin overigens, begint het verhaal van de vijfjarige Sarah, de hoofdpersoon uit De maan op het water.
Elvire Spier roept met dit verhaal een beeld op dat sterk doet denken aan de wereld die Maria Dermout opriep in Nog pas gisteren: “Op Java, ergens op Midden-Java, tussen de bergen Lawoe en Wilis in, maar dichter naar de kant van de Lawoe toe, lag diep in een ommuurde tuin onder donker groene bomen een huis.”

Beide schrijfsters publiceerden pas op latere leeftijd. Zowel in De maan op het water als in Nog pas gisteren wordt hun Indische jeugd beschreven vanuit de positie van het kind dat zij toen waren.

Elvire Spier, geboren op 31 maart 1920 in Buitenzorg op Java en overleden op 14 augustus 1999 in Curumbico in Spanje, heeft een klein, maar sterk oeuvre nagelaten dat bestaat uit korte verhalen, romans, radio-hoorspelen, televisiespelen en musicals. In haar terugblik op haar kinderjaren schetst Elvire Spier de ingewikkelde samenleving die Nederlands-Indië in de jaren twintig was.
Indië beleefde tussen 1925 – 1929 rumoerige tijden: de communistische opstand op Java werd hardhandig neergeslagen. Sarah leerde op jonge leeftijd hoe hard die samenleving kon zijn, was nauw betrokken bij land en volk en raakte niet uitgevraagd rond alles wat zij onrechtvaardig vond:
“Waarom is Pappie zo boos op…” Mijn moeder had waarschijnlijk al een hele tijd gewacht op mijn vraag waarom hij zo’n hekel had aan de mensen van Java. “Het komt meestal door angst, Sarah,” zei ze heel wijs. “De mensen van Java zijn met miljoenen en miljoenen. Het is maar een handjevol Nederlanders dat het hier voor het zeggen heeft. Het leger en politiekorps zijn zo klein dat ze onmogelijk orde en rust kunnen houden wanneer de eigen mensen dat niet willen. Maar het Gouvernement met de Gouverneur Generaal en onze regenten, met hun hele ambtenarenkorps, zorgen met grote toewijding voor het land. De mensen zijn daar ook tevreden mee. Daarom is het rustig en is de welvaart zo groot.”

Vaak is gevraagd hoe het verder is gegaan met het Sarah. Elvire Spier heeft op één hoofdstuk na het vervolg van De maan op het water af, als zij in 1999 overlijdt. Naar verluidt zijn haar kinderen en kleinkinderen bezig dit manuscript af te maken. “Het Javaanse land heeft mij in die kinderjaren iets groots geschonken. Zijn sagen en legenden zijn tot een eigen fantastisch droombeeld samengevloeid dat de werkelijkheid onwerkelijk maakt. Mijn diepe liefde voor de natuur is daaruit voortgekomen. […]”

Patrick Wouters

————————————————————————————

De Maan op het water verscheen in 1993 bij Uitgeverij 60+, Cadier en Keer. Overig proza van Elvire Spier (selectie): Godenvogel (Van Holkema en Warendorf, 1976), Vulkaan (Hollandia 1979). Postuum: Engeltje (Bonneville, 2000).

In Moesson nummer 11, mei 2000 verscheen van de hand van Inge Dümpel een recensie van Engeltje met veel biografische informatie over Elvire Spier.
Oost-Indische Inkt; 400 jaar Indië in de Nederlandse letteren, samengesteld door Alfred Birney, uitgeverij Contact, 1999.

Marco Tullio Giordana maakte de meeslepende familiekroniek La Meglio Gioventù (Best of youth / De beste jeugd).

In 2 x 3 uur wordt het aangrijpende verhaal verteld van ‘zomaar’een Italiaanse familie vanaf het midden van de jaren zestig tot vandaag.
Net als die andere legendarische film, Novecento, wordt een stuk Italiaanse geschiedenis voor het voetlicht gebracht en de gevolgen van die geschiedenis op het leven van de broers Nicola en Matteo en hun familie.
Prachtig acteerwerk, muziek om niet te vergeten, veel emotionele momenten (zeg maar een beschaafde tranentrekker die alle soaps overbodig maakt) kortom, voor mij een film waarnaar je (net als met een mooi boek) nog vaak naar teruggrijpt.

Het langverwachte optreden van Ernst Jansz in het Indisch Huis in Den Haag werd druk bezocht.
Ernst Jansz ontroerde het publiek met de vertrouwde mix van verhalen en muziek van De Overkant en speelde ook vier nieuwe liedjes die goed werden ontvangen: Ballade van Nina Bobo (werktitel), Molenbeekstraat, Alice en Luna Luna Mijn.
De oud garde onder de bezoekers herkenden zich in het familieverhaal van Jansz dat de rode draad van zijn optreden vormde: hij vertolkte ook hún geschiedenis.

Het Indisch Huis presenteerde de programmering voor februari en maart. Een interessante mengelmoes van muziek, literatuur, wetenschap en Indische gezelligheid. Het verraste mij. Na enige tijd het Huis op afstand gevolgd te hebben, zijn ze sterk ‘teruggekomen’ met een veelbelovende programmering die recht doen aan de oorspronkelijke uitgangspunten van het Huis: Herinnering, Overdracht, Ontmoeting.
Klik op het logo van het Indisch Huis voor het programma.

Hij, stierf plotseling op vijftigjarige leeftijd in haar armen aan een hartaanval.
Zij, probeert zijn muzikale nalatenschap tot op de dag van vandaag levend te houden.
Dave Carter en Tracy Grammer ontmoetten elkaar omstreeks 1998. De combinatie van zijn muziek en haar stem is ijzersterk. De samenwerking resulteert in drie fraaie albums en al even enthousiast ontvangen optredens.
In de zomer van 2002 komt aan dit alles een eind.
Een collega kreeg van overzee een verzameling songs van het duo, en ik viel meteen voor hun muziek.
Liefhebbers van folk en bluegrass zijn het er over eens: “If the voice of modern folk is changing – it is going to sound a lot like Dave Carter and Tracy Grammer.” (BostonGlobe); “In any rational universe, Carter & Grammer would be spoken of in the same terms of Bob Dylan and John Lennon…their recording is that good.” (Dirty Linen).

Neem eens een kijkje op de website gewijd aan Dave Carter en Tracy Grammer. Muziekfragmenten kunnen ook via hun website beluisterd worden.

Luister alvast naar een fragment van Farewell to Bitterroot Valley

Een voorpublicatie in AD Magazine maakte me nieuwsgierig naar het nieuwe boek van Hella Haasse: Bij de les. Schoolplaten van Nederlands-Iindië. Een nieuw boek van Hella Haasse is altijd iets om naar uit te kijken. Vreemd genoeg zijn de schoolplaten mooier afgedrukt in het magazine van het Algemeen Dagblad dan in het boek zelf. Ik vind de schoolplaten op het glanzend papier dat uitgeverij Contact heeft gebruikt niet mooi overkomen. De tekst van Hella Haasse is zoals altijd de moeite van het lezen waard. De schoolplaten roepen bij haar meer vragen op dan nostalgie: wat is waar en wat is niet waar op deze schoolplaten?

Als engelen bestaan, dan zingen ze zo. De Amerikaanse band Venice is al jaren razend populair in Nederland. Jan Douwe Kroeske haalde ze (getipt door David Crosby) in 1998 naar Nederland voor zijn 2 meter sessies waarvan de dvd 15 juni gereleased wordt. Ik heb mazzel en geniet al een paar dagen van deze schijf.
Pat en Kipp Lennon en Michael en Mark Lennon zijn neven.
De Lennonfamilie (geen familie van John Lennon) woont al sinds het einde van de 19e eeuw in Amerika. Venice Beach in Californië is hun hometown. De dynastie bracht de befaamde Lennon brothers en Lennon sisters voort. Venice neemt die fakkel over in de traditie van The Eagles en Crosby, Stills, Nash and Young. Maar de band is bovenal zichzelf.
Wie hun concerten bezoekt, kan ze na afloop bezoeken tijdens de inmiddels traditionele meet and greet. Ik zag ze op Parkpop in Den Haag, Vredenburg Utrecht en het Stadstheater in Zoetermeer.
Een aanrader!
Verder lezen over Venice?