‘Haagse schrijver Patrick Wouters presenteert zijn debuut Vlucht in de werkelijkheid
Wees welkom op de boekpresentatie van het debuut van geboren Hagenaar Patrick Wouters. Tijdens de boekpresentatie interviewt Ricci Scheldwacht (redacteur van Indisch maandblad Moesson) Patrick over zijn caleidoscopische boek. Het eerste exemplaar van Vlucht in de werkelijkheid wordt aangeboden aan actrice Wieteke van Dort. Uiteraard is er na de presentatie ruimte voor signeren én kan er lekker worden geborreld.
Wat: Boekpresentatie Patrick Wouters Waar: De Vries van Stockum Den Haag, Passage 11 Wanneer: donderdag 23 maart 2023, 18.00 (inloop 17.30) Toegang : gratis’
Aanmelden is niet nodig. Het is een gezellige literaire kumpulan tussen de boeken 😉
Over het boek Vlucht in de werkelijkheid is het caleidoscopische verhaal van de vriendschap tussen Erik en Ralph. Twee Indische jongens; bevriend met elkaar sinds hun twaalfde. Vervreemd van elkaar rond hun zeventiende. Weldra verliezen ze elkaar volledig uit het oog als Erik verhuist. Dertien jaar later vindt een onverwachte en ontroerende ontmoeting plaats. Vanaf dat moment pakken zij de draad van hun vriendschap weer op. Aan de hand van een gezamenlijk boekproject wordt hun vriendschap en familiegeschiedenis ontrafeld. Vlucht in de werkelijkheid verhaalt over het leven vóór de dood. Over vriendschap en familierelaties. Met flashbacks naar gebeurtenissen in Nederlands-Indië/Indonesië en Suriname.
Vlucht in de werkelijkheid is nu te koop via onder meer:
De schrik zit er goed in bij Surinamers die ik spreek na de uit de hand gelopen protestacties in Paramaribo. Wat aanvankelijk op een gemoedelijke massademonstratie tegen de regering Santokhi-Brunswijk leek, mondde in een vloek en een zucht uit in een brute orgie van dierlijk vernielingsgeweld. Ongekend voor Surinaamse begrippen: het spook van de staatsgreep van 25 februari 1980 stak de kop op. Voor even.
Just another Friday Die vrijdagochtend 17 februari 2023 begon voor mij zoals de meeste vrijdagen: vroeg op pad. Het centrum van Paramaribo is nietsvermoedend stil en toch gebeurt er van alles om mij heen. Her en der komen uit verschillende straten groepjes mensen met vlaggen, onderweg naar het Onafhankelijkheidsplein. Nabij het Presidentieel paleis en de Nationale Assemblee. Als we langs het gerestaureerde gebouw van het Surinaamse parlement rijden krijg ik een visioen van rook en brokstukken. In mijn dagdroom is het pas gerestaureerde gebouw vernield. Schouderophalend ontbijtt ik bij Combé bazaar, drink koffie bij mijn favoriete Jazz café om vroeg in de middag een powernap te doen. In mijn droom lijk ik in een veldslag verzeild. Word wakker van het geluid van helikopters en sirenes. Mijn Tour of Duty droom is werkelijkheid. Vanaf dat moment ontploft social media totdat de regering de toegang ertoe blokkeert. Mensen jutten elkaar op en maken elkaar bang met allerlei screenshots en filmpjes. Plundervideo’s worden grif gedeeld. De ene bevolkingsgroep fulmineert tegen de ander: Hindoestanen versus creolen (‘koeli-blakaman’) Als de rust lijkt teruggekeerd en de stad zijn wonden likt, loop ik vlak voor zonsondergang naar de Palmentuin. Ik MOET proeven hoe de sfeer is. Al is het alleen maar om alle escape routes te kennen: een aantal straten is afgesloten. De Wakapasi (wandelpromenade bij de Palmentuin) is dicht. De laatste cabana die open is sluit de luiken: ‘We moesten dicht. Maar ik wilde mijn gasten nog niet wegsturen. De sfeer was grimmig vanmiddag. Een meute woestelingen trok aan ons voorbij. Ik wil nu naar mijn kinderen.’
The day after Zaterdagochtend napraten met vriendin T. Regering en politie zijn compleet overvallen. Maar hoe kon je dit niet zien aankomen? ‘De vice-president had garen kunnen spinnen bij de apathie van de grote misleider’, zoals zij Chan placht te noemen. ‘Maar ja, die is te dom. Die wil je zelf niet als vakkenvuller bij Choi’ s aannemen.’
Zonder woorden. President en Vice-president ‘united‘ tijdens de persconferentie. Bron foto: Facebook.
Obligaat geblaat Politici in binnen-en buitenland (gespeend van enige empathie) buitelen over elkaar heen om de aanval op de democratie te veroordelen en repressief op te treden. Maar niemand staat stil bij het waarom van deze wanhoopsdaad. Het water staat de mensen aan de lippen. Het is nog nooit zo erg geweest. Dat is wat ik zie en te horen krijg: ‘Hoe kun je stelen van je eigen volk?’ ‘Suriname is een kleptocratie.’ ‘Failed state. Dat zijn we. Ik wil dat van jou niet horen. Maar ík mag het zeggen van mijn man.’ De mensen die ik spreek zijn in mijn bijzijn meer uitgesproken en feller in hun oordeel dan ik gewend ben. Als we zondag de stad uit willen om de hectiek van deze tijd te ontvluchten, blijkt dat het ook die dag niet mogelijk is om te tanken. Files van auto’s en mensen met jerrycans. We blijven in de stad.
A new dawn Maandagochtend rond kwart voor zeven loop ik langs de oudste rotizaak van Combé. Het is stil. De scholen zijn dicht. Geen drommen scholieren die een ontbijtroti halen. Geen dubbel geparkeerde auto’s van ouders of werknemers op weg naar hun werk.
‘Dag meneer. Hoe gaat het met u?’ Ik antwoord zoals ik moeders en haar zonen iedere ochtend begroet: ‘Rustig. Rustig. Alles goed.‘ Mijn vegetarische roti staat al klaar. Zonder grote rotiplaat dit keer. ‘Even voelen hoe het vanmorgen gaat meneer. Mogen het ook twee kleintjes zijn. We weten niet hoe de zaken vandaag gaan lopen?’ Ik knik en zie voor het eerst angst in zijn ogen. Of is het gewoon bezorgdheid? ‘Voorzichtig meneer. Fijne dag meneer. Voorzichtig hoor.’
In Paramaribo blijven de rolluiken voorlopig dicht. Dat is het beeld wat ik nu zie, slenterend door de binnenstad. De abominabele kwaliteit van het wegdek geeft fijntjes de stand van het land weer. De kloof tussen de elite en de have-nots lijkt groter dan ooit.
In Suriname vond op vrijdag 3 februari 2023 de presentatie plaats van Vlucht in de werkelijkheid. Op donderdag 23 maart 2023 is de Nederlandse boekpresentatie in Den Haag. Tot die tijd licht Patrick Wouters regelmatig een tip van de sluier op met wetenswaardigheden over zijn eerste boek.
Een Indisch verhaal In Suriname kwam mijn boek af. Hier schreef ik de laatste hoofdstukken. Ik durf te beweren dat Suriname, naast mijn partner, mijn muze is. Het boek eindigt ook in Switi Sranan. De eerste proefexemplaren van mijn debuut ontving ik in Paramaribo. Dat ik hier dan ook voor Surinaamse vrienden, bekenden, collega’s mijn boek aan het publiek mocht voorstellen is een groot cadeau.
Tijdens de boekpresentatie, begeleidt door collega-schrijver Tessa Leuwsha, kwam mijn Indische achtergrond aan de orde. Immers, hoe je het wendt of keert: Vlucht in de werkelijkheid is ook een Indisch verhaal, al had ik het zelf niet zo ‘geframed’. Tessa lichtte dat aspect eruit mede naar aanleiding van een heftig fragment dat zij uitkoos om voor te lezen: de getormenteerde stiefvader van Erik, die zijn gezin managede als een kampbewaarder. Bovendien is de Indische geschiedenis in al haar facetten in Suriname praktisch onbekend. In Nederland is het niet veel anders. Suriname kent door al dan niet gedwongen arbeidsmigratie een enorme Javaanse gemeenschap sinds 1890. Indonesië is voor hen het land van afkomst. Voor de Indo is Indonesië het land van herkomst. Wat de Indo is voor Nederland, is de creool voor Suriname: veel creolen zijn van gemengd Afrikaans-Europese of Aziatische afkomst.
Ik geef ook lezingen: Van Sneek naar Soerabaja
Van Sneek naar Soerabaja Ik ben een Indo. Indo is afkomstig van Indo Europeaan. De Indo is van gemengd bloed. Beter: dubbelbloed. Gemixed dus. Kinderen van (meestal) witte Nederlanders met een Inlandse (Indonesische) vrouw. Ook als je Indische ouders hebt zoals in mijn geval, ben je Indisch, Indo. Er bestaat niet zoiets als: “Ik ben voor de helft Indisch, of voor een zestiende of voor een kwart”. Je bent hoe dan ook Indo: een mix. Net zoals mijn kinderen (hun vader is een Indo 😉 In mijn stamboom zie je een keur aan nationaliteiten voorbij komen. Langs moederskant heb ik witte voorvaders, KNIL-soldaten geronseld uit Frankrijk en Indonesische (Javaanse) voormoeders. Maar ook is er een link met Portugal en de Molukken. De tak langs moederskant is verreweg de meest interessante, maar helaas niet alles is opgetekend.
Familie langs moederskant. Rechts vooraan: mijn overgrootvader met zijn slaapbroek.
Langs vaderskant begint het verhaal in Duitsland. Mijn oudst bekende voorvader vluchtte als Rooms-Katholiek uit Münsterland om als seizoensarbeider in de omgeving van Heerenveen een beter bestaan op te bouwen. Het geslacht Wouters vestigde zich in Sneek en verspreidde zich weldra over de hele wereld. Mijn overgrootvader vertrok net als de overgrootvader van Erik van Sneek naar Soerabaja, waar zijn broer als notaris werkte.
Gravure Hannekemaaier 17e eeuw, Friesland
Nederland migratieland In de 17e eeuw werd Nederland overspoeld door arbeidsmigranten uit heel Europa. Velen ging als seizoensarbeider aan de slag in Friesland. Als hannekemaaier (grasmaaier). Beerent Wouters kwam terecht in een buurtschap bij Heerenveen, dat nog steeds bestaat: De Knijpe (De knipe). Zijn zoon Wouter Beerents vertrok op jonge leeftijd naar Sneek en wist zich in korte tijd op te werken tot een man van aanzien en fortuin. Ik behoor tot de arme tak 😉 Sinds 1992 beheer ik de familiestamboom van het doopsgezinde Sneekse geslacht Wouters. Hoewel er niet veel aanvullingen meer zijn, is iedere snipper of foto die ik toegestuurd krijg, welkom. In het Centrum voor familiegeschiedenis en het Nationaal archief in Den Haag is veel documentatie terug te vinden. Zo vond ik een krantenknipsel uit de 18e eeuw waarin een familielid wegens verkwisting onder curatele werd gesteld. In de genealogische informatie die ik daarop in de archieven vond, kon ik concluderen dat deze man vlak erna zonder vrouw en kinderen naar de Verenigde Staten is ‘gevlucht’. De verbeelding doet de rest.
Wahrheit und dichtung Niets is confronterend en fijner tegelijkertijd: de ontmoeting met je lezers. Tot nu toe mocht ik veel warme reacties ontvangen op mijn boek. De meeste gestelde vraag betreft het autobiografische aspect. Maar bevat niet alle literatuur die we kennen en waarderen autobiografische elementen? Vind je het boek mooier als er staat: gebaseerd op waargebeurde feiten of verhalen? Als er staat: non-fictie? Ik kan me net als collega schrijver en vriend Herman Keppy voorstellen dat men bepaalde karaktereigenschappen van mijn personages herkent of aan mij toedicht of aan mensen die ik gekend hebt. Maar let wel: Vlucht in de werkelijkheid is een product van mijn verbeelding.
Oost-Java 1948. Een vergelijkbare foto wordt beschreven in het verhaal van de schoonvader van Ralph. De andere hoofdpersoon uit Vlucht in de werkelijkheid. Foto afkomstig uit het archief van Leo Vogels.
Zie meer foto’s en verhalen uit mijn familiearchief op Facebook en Instagram.
Vlucht in de werkelijkheid is te koop via onder meer:
Vrijdagavond 3 februari 2023 vormde het schrijvers-en dichtershuis Dobru Oso het decor van de eerste boekpresentatie van Vlucht in de werkelijkheid, het debuut van Patrick Wouters. Patrick blikt terug op deze geslaagde en goed bezochte avond, waarvan een video terug te zien is op zijn Youtubekanaal.Vlucht in de werkelijkheid is het caleidoscopische verhaal over het leven vóór de dood. Over vriendschap en familierelaties. Met flashbacks naar gebeurtenissen in Indonesië en Suriname.
Een onvergetelijke avond Een onvergetelijke avond was het zeker: mijn eerste boekpresentatie. Warmmenselijk en feestelijk. Zelfs twee oud-collega’s uit Nederland verrasten me met hun bezoek. Veel vrienden en bekenden uit Paramaribo waren present en dat maakte de avond extra bijzonder voor mij. Het is sensationeel om voor te dragen uit je eigen werk, erover te spreken en daarna te signeren. Veel om dankbaar voor te zijn dus.
Foto’s van Charlene van Varseveld, Reina Raveles en Peggy Zeitlin
Reina Raveles, de jongste dochter van Robin Ewald ‘Dobru’ Raveles, opende de avond namens de organisatie. Het huis dat verhalen vertelt was de gedroomde locatie voor de boekpresentatie.
Schrijver en documentairemaker Tessa Leuwsha (De wilde vaart, Plantage Wildlust en Fansi’s stilte) begeleidde de avond op een warme, verbindende wijze. Na mijn voordracht van het gedicht Foto van Herman de Coninck, ontstond tussen Tessa en mij een boeiend gesprek. Tijdens het interview passeerden verschillende facetten uit het boek de revue. Met daarbij ook aandacht voor het Indische verhaal dat mijn boek ook is. In Suriname is men met de Indische geschiedenis niet altijd bekend. Suriname kent een aanzienlijke Javaanse gemeenschap (door immigratie).
Henk van der Zwan, ambassadeur van het Koninkrijk der Nederlanden in Suriname nam het boek in ontvangst en sprak mooie, rake woorden van verbinding. Heel actueel. Want we stonden ook stil bij de recente excuses over ons slavernijverleden.
Terugkijken op Youtube Op mijn Youtubekanaal vind je een video van de boekpresentatie (36 minuten). Bekijk de video via deze link: https://youtu.be/QbKzP2tnkfM Meer beeldmateriaal beschikbaar op Instagram.
Deze avond is mede mogelijk gemaakt dankzij Happiness, Suriname Routes, Dobru Oso, de familie Raveles, Tessa Leuwsha en Scott Schotsborg.
Op naar de Nederlandse boekpresentatie van 23 maart 2023 in Den Haag. Hieraan verlenen Wieteke van Dort en Ricci Scheldwacht en boekhandel De Vries Van Stockum hun medewerking.
Vlucht in de werkelijkheid is te koop via onder meer:
Op donderdag 23 maart 2023 vindt de Nederlandse boekpresentatie plaats van Vlucht in de werkelijkheid. De boekpresentatie in Suriname vindt plaats op vrijdag 3 februari 2023.Tot die tijd licht Patrick Wouters regelmatig een tip van de sluier op met wetenswaardigheden over zijn eerste boek.
Het huis op de hoek De liefde bracht me in 2016 naar Suriname. Sindsdien ben ik er zes keer naartoe gereisd en heb er langere tijd gewoond en remote gewerkt. Vanaf de eerste dag intrigeerde het huis op de hoek van de Van Roseveltkade en de Julianastraat mij. Ik liep of reed er dagelijks langs. Het is één van de bekendste huizen in de wijk Combé: het huis van Dobru. Dobru Oso: het woonhuis van de legendarische en evenzo intrigerende dichter-schrijver-politicus Robin Ewald Raveles, wereldwijd bekend als Dobru (1935-1983).
Voorjaar 2022 maakte ik kennis met zijn jongste dochter Reina Raveles. Ze leidde me rond in het voormalige woonhuis van haar ouders en liet daarbij de schrijfkamer van haar vader zien. ‘Het huis dat verhalen vertelt’ herbergt ook het geweldige schilderij dat Giovanni Jona van haar vader maakte, die met zijn gedichten (waaronder Wan) een nationale held werd. De zolder van het huis deed mijn schrijvershart sneller kloppen. Reina deelde haar eigen herinneringen aan de prille jaren tachtig met mij, die ze inmiddels ook aan het papier toevertrouwt. Dat de Surinaamse presentatie van mijn boek in Dobru oso plaats vindt is een grote eer. Had me geen andere plek kunnen voorstellen.
Dobru Oso – Dobru – Wan, gedicht en pleintje, Paramaribo – Reina Raveles 2023
Wan Pipel: Één volk Onze buurman van The Basement Barbershop heeft een prachtige zwart-witfoto van Dobru in zijn zaak. Het is onvermijdelijk Raveles niet direct in zijn ogen te kijken. Deze foto, het borstbeeld dat Erwin de Vries van hem maakte en het bezoek aan Dobru Oso inspireerde me om Dobru een cameo appearance in mijn boek te geven. Ik verdiepte me verder in zijn werk en leven. Cynthia Abrahams schreef een boeiende biografie onder de titel Robin ‘Dobru’ Raveles met als ondertitel: Surinamer, dichter, politicus 1935-1983, Wan Bon – Wan Sranan – Wan Pipel. Hoe ik die cameo rol zou vormgeven werd pas afgelopen voorjaar 2022 duidelijk, daags voordat ik mijn manuscript voor eindredactie inleverde. En of ik daarmee Dobru recht doe, is aan de lezer.
In Suriname schreef ik mijn eerste boek af. In Switi Sranan eindigt mijn boek. Ook in mijn tweede boek Rauw/Rouw, waaraan ik momenteel schrijf, zal Suriname een plek krijgen. De afgelopen zesenhalf jaar bouwde ik een eigen band met het land op. Ik zal er altijd graag terugkeren. Dobru’s liefde voor land en volk, zijn aansprekende voordrachten en rake, soms activitische gedichten geven ook anno 2023 genoeg stof tot nadenken.
Boekpresentatie Suriname Op vrijdag 3 februari 202319.00 uur vindt de Surinaamse boekpresentatie plaats op een voor mij eveneens betekenisvolle plek: het woon-en werkhuis van de legendarische dichter-politicus Dobru: Robin Ewald Raveles, 1935-1983. Schrijver en documentairemaker Tessa Leuwsha gaat die avond met mij in gesprek over mijn boek. De boekpresentatie is onderdeel van de Freida Bakana Fatu die 17:00 uur begint. Je bent daarbij ook van harte welkom. Dit evenement is georganiseerd door Suriname Routes en Happiness. Check de Faceboopagina van de organisatie: https://www.facebook.com/events/552172119966698
Suriname, Paramaribo, Grote Combéweg 2016. Dobruportret, tweede van links, naast Anton de Kom en Sophie Redmond. Het vervallen huis rechts is er inmiddels niet meer. Het fijne huis in het midden is helemaal opgeknapt.
De boekpresentatie van mijn boek Vlucht in de werkelijkheid in Suriname vindt plaats op vrijdag 3 februari 2023 om 19:00 uur.
Tessa Leuwsha
Ik ben dankbaar dat dichters/schrijvershuis Dobru Oso het decor vormt van de lancering van mijn boek dat ik in Suriname afschreef. Dankbaar dat schrijfster en documentairemaker Tessa Leuwsha mij interviewt over (de totstandkoming van) mijn eerste boek. Tessa is auteur van onder meer De wilde vaart, Plantage Wildlust en Fansi’s stilte.
De boekpresentatie is onderdeel van de Freida Bakana Fatu die 17:00 uur begint.
Op donderdag 23 maart 2023 vindt de Nederlandse boekpresentatie plaats van Vlucht in de werkelijkheid. Tot die tijd licht Patrick Wouters regelmatig een tip van de sluier op met wetenswaardigheden over zijn eerste boek.
December 2022 Op verschillende momenten van de dag zie ik hem buiten wandelen: een krasse tachtiger. s-Avonds met een veiligheidshesje aan. Kuilen in de weg en wat door moet gaan voor stoep, zorgvuldig mijdend. Overdag, slenterend langs de kant van de weg. Auto’s behendig uit de weggaand. De abominabele kwaliteit van het wegdek geeft fijntjes de stand van het land weer.
Een week voor Kerst spreek ik hem aan op de Verlengde Mahonylaan in Paramaribo. Ik stel me aan hem voor. Voorjaar 2022 hebben we e-mailcontact gehad over zijn onvergetelijke, iconische film Wan Pipel. Één van mijn lievelingsfilms. Een vriendelijke blik van herkenning. De Surinamepassages uit Vlucht in de werkelijkheid zijn geïnspireerd op zijn meesterwerk. Mijn boek schreef ik voorjaar 2022 af in Suriname en het eindigt ook daar. Mijn eigen slenteren door de oude stad droeg daar mede aan bij.
Pim de La Parra
Filmmaker Pim de la Parra (1940) woont alweer sinds mensenheugenis in zijn geboorteland. Hoewel Wan Pipel hem in 1976 financieel de kop kostte, is de eerste Surinaamse speelfilm nog steeds immens populair. Nog even hartstochtelijk vertelt hij over zijn film en beantwoordt hij trouw en zo gedetailleerd mogelijk al mijn vragen over de totstandkoming van zijn film. Ik ben blij dat hij mijn boek wil aannemen, dat enkele dagen ervoor van de persen kwam. De mensen in Suriname die een bijdrage leverden aan mijn boek, voorzie ik inmiddels van de eerste editie die voor de Surinaamse markt verschenen is. De La Parra is daar een van.
De La Parra vond het eerst maar een gekunsteld idee om via het verhaal van ‘ene Jim’, een ode aan Wan Pipel te brengen. Althans, dat was zijn reactie op mijn synopsis en vragen aan hem. Ik moet zeggen dat ik ook nog zoekende was hoe ik een ode aan zijn film kon brengen. Het bleek uiteindelijk eenvoudiger dan ik dacht en ik ben blij dat ik vastgehouden heb aan het eerste, rudimentaire idee: laat het personage waar het om gaat zelf vertellen waarom hij van Suriname houdt. En zo geschiedde.
Fragment uit Vlucht uit de werkelijkheid Via de Costerstraat, de Verlengde Mahonylaan, rechtsafde Prins Hendrikstraat in en linksaf de Regentessestraatin, wandel ik naar de Julianastraat. Het had sneller gekund, maar dit is mijn route. De scholieren in uniform lopen naar de scholen in de buurt. Of ze houden zich op bij de rotishop Carili. Hetis op dit tijdstip razend druk, net als tijdens lunchtijd. Ik passeer rechts op de hoek van de Van Roseveltkade het huis van de grote dichter Dobru. Tegenover deSommelsdijkse kreek. ‘Het huis dat verhalen vertelt, Erik.’ Ik volg de slenterroute van mijn vader langs de Sommelsdijkse kreek met aan de rechterkant de Nederlandse ambassade. Het lijkt of ze leegstaat. Ik sla rechts af, de Grote Combéweg in. Bij Zus & Zo maak ik een foto van de beschilderde schutting van Surinaamse helden met op de achtergrond het witte houten huis dat ik zo mooi vind. Iedere keer dat ik hier ben is het vervallener dan de vorige keer.Het portret van Dobru, het tweede van links, is gebaseerd op een foto die in de kapperszaak hangt waar mijn vader trouw om de zes weken kwam. Net als mijn vader slenterde Dobru vaak door de oude stad, herkenbaar aan zijn afrokapsel, zwarte snor en grijze baard. Op weg naar zijn werk in het Surinaamse parlement op de hoek van de Grote Combéweg en de Gravenstraat (Henck Arronstraat).
Boekpresentatie Suriname Op vrijdag 3 februari 2023 19.00 uur vindt de Surinaamse boekpresentatie plaats op een voor mij eveneens betekenisvolle plek: het woon-en werkhuis van de legendarische dichter-politicus Dobru: Robin Ewald Raveles, 1935-1983. Schrijver en documentairemaker Tessa Leuwsha interviewt mij die avond. Henk van der Zwan, ambassadeur van het Koninkrijk der Nederlanden in Suriname, neemt een exemplaar van het boek in ontvangst. Check de Faceboopagina van de organisatie: https://www.facebook.com/events/552172119966698
Patrick Wouters 